Rehber yazısı
Yaygın anksiyete bozukluğu nedir? Belirtileri ve olağan endişeden farkı
Herkes zaman zaman endişelenir. Endişe pek çok konuya yayılıp aylarca sürüyorsa durum farklıdır. Belirtileri, olağan endişeden farkı ve destek seçeneklerini anlattık.
Güncelleme: · 2 dk okuma
İçindekiler
Yaygın anksiyete bozukluğu (yaygın kaygı bozukluğu), kişinin birçok farklı konu hakkında sık sık ve yoğun biçimde endişelendiği bir ruh sağlığı sorunudur. NHS bunu yaygın görülen bir durum olarak tanımlıyor. Endişe tek bir konuyla sınırlı kalmaz, işten sağlığa, aileden paraya kadar pek çok şeye yayılır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın.
Olağan endişeden farkı
Sınav öncesinde ya da önemli bir görüşmeden önce endişelenmek olağandır. Bu endişe durum geçince azalır.
Yaygın anksiyete bozukluğunda ise endişe:
- Pek çok farklı konuya yayılır
- Kontrol etmesi zordur
- Uzun süre devam eder
- Günlük hayatı etkiler
NHS, tanı için hekimin şunlara baktığını yazıyor: Kişinin pek çok konuda sık endişelenmesi, kaygının günlük hayatı etkilemesi, duyguları kontrol etmekte zorlanması ve en az 6 aydır çoğu zaman kaygılı hissetmesi.
Belirtiler
NHS'in saydığı belirtilerden bazıları:
Duygusal ve zihinsel belirtiler
- Günlük hayatı etkileyen ve kontrol edilmesi zor stres ve endişe
- Odaklanmakta zorlanma
- Huzursuzluk ve çabuk sinirlenme
- Baş dönmesi hissi
Bedensel belirtiler
- Uyku sorunları
- Yorgunluk
- Kaslarda gerginlik
- Mide şikâyetleri
- Kalp çarpıntısı
Yaygın anksiyete bozukluğu ile depresyon birlikte görülebilir. Depresyon belirtilerini ayrı bir yazıda anlattık.
Kimlerde daha sık görülür?
NHS'e göre şu durumlar riski artırabilir:
- Ailede kaygı bozukluğu öyküsü
- Stresli ya da travmatik deneyimler
- Uzun süreli bir hastalıkla yaşamak
- Alkol ya da madde kullanımı öyküsü
NHS, yaygın anksiyete bozukluğunun kadınlarda daha sık görüldüğünü de belirtiyor.
Kendi başınıza yapabilecekleriniz
NHS'in önerileri şunlar:
- Duygularınızı bir arkadaşınızla, ailenizden biriyle ya da bir sağlık çalışanıyla konuşun.
- Nefes egzersizleri deneyin.
- Düzenli uyuyun ve hareket edin.
- Dengeli beslenin.
- Kafeini azaltın. Alkol, sigara ve maddeden uzak durun.
- Sizi kaygılandıran durumlardan kaçınmayın. Kaçınmak kısa sürede rahatlatsa da kaygıyı uzun vadede besleyebilir.
Hangi destekler var?
NHS, hekimlerin genellikle ilaçtan önce konuşma terapilerini önerdiğini yazıyor. Bu terapilerin başında bilişsel davranışçı terapi (BDT) geliyor. BDT'de endişenin nasıl başladığına, nasıl büyüdüğüne ve sizi nasıl etkilediğine bakılır. Ayrıntılar bilişsel davranışçı terapi nedir yazısında.
Gerekirse ilaç tedavisi de bir seçenektir. Bu karar psikiyatriste aittir.
Türkiye'de tanıyı hekim koyar. Klinik psikologların bazı durumlarda hekim yönlendirmesiyle çalışması öngörülüyor. Randevu öncesinde psikoloğa sorun.
Ne zaman destek aramalı?
- Endişe aylardır sürüyorsa ve azalmıyorsa
- Uykunuz, işiniz ya da ilişkileriniz etkileniyorsa
- Kendi başınıza denediğiniz yollar işe yaramıyorsa
- Kaygı yüzünden bazı şeyleri yapmaktan vazgeçtiyseniz
Sık sorulan sorular
Yaygın anksiyete bozukluğu ile panik atak aynı mı?
Hayır. Panik atak kısa süren yoğun bir korku halidir. Yaygın anksiyete bozukluğunda ise endişe uzun süreli ve pek çok konuya yayılmıştır. Panik atağı ayrı bir yazıda anlattık.
Kaygı tamamen geçer mi?
Kaygı herkesin yaşadığı bir duygudur ve tamamen yok olması beklenmez. Amaç, kaygının hayatınızı yönetmesini engellemektir.
Kafein kaygıyı etkiler mi?
NHS, kaygıyla baş ederken kafeinden kaçınmayı öneriyor.
Son olarak
Endişe pek çok konuya yayılıp aylarca sürüyor ve hayatınızı etkiliyorsa destek almak iyi bir adımdır. Ankara'da kaygıyla çalışan psikologları kaygı ve panik sayfasında bulabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil durumda 112'yi arayın.
Ankara'da psikolog arıyorsanız
Unvanı belgeyle doğrulanmış psikologlara ilçe ve uzmanlık alanına göre bakın.