Sağlık kaygısı nedir? Hasta olma korkusuyla başa çıkmak

Sağlık kaygısı, hasta olduğunuzdan ya da hasta olacağınızdan o kadar çok endişelenmenizdir ki bu endişe hayatınızı ele geçirir. NHS bunu böyle tanımlıyor ve obsesif kompulsif bozuklukla ilişkili olduğunu belirtiyor. Günlük dilde buna hipokondri de denir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da ani ve şiddetli bir belirti yaşıyorsanız bunu kaygıya bağlamayın ve 112'yi arayın.

Sağlık kaygısının belirtileri

NHS, sağlık kaygısının işaretlerini şöyle sıralıyor:

• Sağlığınız hakkında sürekli endişelenmek
• Vücudunuzu sık sık kontrol etmek: kitle, karıncalanma ya da ağrı aramak
• Sürekli başkalarından güvence istemek
• Hekimlerin bir şeyi gözden kaçırmış olabileceğinden korkmak
• İnternette takıntılı biçimde sağlık bilgisi aramak
• Hastalıkla ilgili içeriklerden, örneğin tıp dizilerinden kaçınmak
• Hastaymış gibi davranmak, örneğin fiziksel etkinliklerden kaçınmak

NHS ayrıca kaygının kendisinin baş ağrısı ya da hızlı kalp atışı gibi bedensel belirtiler yaratabileceğini ve bunların hastalık belirtisi sanılabileceğini belirtiyor.

Fiziksel bir hastalığı dışlamak

Sağlık kaygısı olması, fiziksel bir hastalığınız olmadığı anlamına gelmez. Yeni ya da süren bir belirtiniz varsa önce bir hekime görünmek doğrudur. Hekim fiziksel bir neden bulmazsa ve endişeniz sürüyorsa kaygı tarafına bakmak anlamlı olur.

Kendi başınıza neler deneyebilirsiniz?

NHS şu adımları öneriyor:

1. Günlük tutun. Ne zaman kontrol ettiğinizi ve güvence aradığınızı yazın.
2. Endişenizi sorgulayın. Endişeli düşünceye karşı dengeli, karşıt bir cümle yazın.
3. Dikkatinizi başka yöne çekin. Kontrol etme ya da araştırma isteği geldiğinde başka bir şeyle ilgilenin.
4. Kaçındığınız etkinliklere kademeli olarak dönün.
5. Nefes ve gevşeme egzersizleri yapın.

Bu adımlar yeterli gelmezse bir uzmandan destek almak iyi olur.

Hangi destekler var?

NHS, tedavide bilişsel davranışçı terapiyi (BDT) ve kaygıya yönelik ilaçları sayıyor. BDT'de endişe, kontrol etme ve güvence arama kalıplarına birlikte bakılır. Yöntemi bilişsel davranışçı terapi nedir yazısında anlattık. İlaç kararını hekim verir.

Sağlık kaygısı obsesif kompulsif bozuklukla ilişkilendirildiği için obsesif kompulsif bozukluk nedir yazısı da yararlı olabilir. Genel kaygı için yaygın anksiyete bozukluğu, panikla karışan belirtiler için panik atak nedir yazılarına bakabilirsiniz.

Ne zaman destek almalı?

NHS, sağlık endişeleri normal yaşamınızı engelliyorsa ya da kendi kendine yardım yöntemleri işe yaramıyorsa bir hekime başvurmayı öneriyor. Şu durumlarda bir psikologla konuşmayı düşünün:

• Sağlığınızla ilgili düşünceler gününüzün büyük kısmını alıyorsa
• Sürekli kontrol etme ve güvence arama sizi yoruyorsa
• Kaçınma yüzünden yaşamınız daralıyorsa
• Hekimlerin "bir şeyiniz yok" demesi sizi rahatlatmıyorsa

Kaygı alanında çalışan psikologlara kaygı ve panik sayfasından, Ankara'daki psikologlara Ankara psikolog sayfasından ulaşabilirsiniz. İlk seans hakkında ilk seansta ne olur yazısı bilgi verir.

Sık sorulan sorular

Sağlık kaygısı ile gerçek hastalık nasıl ayırt edilir?

Bunu kendiniz ayırt etmeye çalışmayın. Yeni ya da süren bir belirtiniz varsa bir hekime başvurun. Hekim fiziksel bir neden bulmazsa ve endişe sürüyorsa kaygı tarafına bakılabilir.

Hipokondri ile sağlık kaygısı aynı şey mi?

NHS "sağlık kaygısı" terimini kullanıyor. Günlük dilde hipokondri olarak da anılır. Tanı ve adlandırmayı bir uzman yapar.

İnternette araştırma yapmak neden sorun olabilir?

NHS, takıntılı biçimde internette sağlık bilgisi aramayı sağlık kaygısının işaretleri arasında sayıyor.

Tedavi edilebilir mi?

NHS, bilişsel davranışçı terapiyi ve kaygı ilaçlarını seçenekler olarak sayıyor. Hangisinin uygun olduğuna hekim ve psikolog birlikte karar verir.

Kaynaklar

• NHS: Health anxiety (İngilizce)
• NHS: Obsessive compulsive disorder (OCD) (İngilizce)