Rehber yazısı
Fobi nedir? Fobi türleri, belirtileri ve terapi yolları
Fobi, belirli bir nesne ya da durumdan yoğun korkmaktır. Fobi türlerini, belirtilerini, nedenlerini ve hangi desteklerin olduğunu anlattık.
Editör
Mehmet VuralGüncelleme: · 3 dk okuma
İçindekiler
Fobi, belirli bir nesne ya da durumdan duyulan yoğun korkudur. NHS fobileri genellikle hayvanlar ya da yükseklik gibi belirli bir nesne veya durumun yol açtığı bir kaygı durumu olarak tanımlıyor. Korku ve kaçınma kişinin hayatını kısıtlayabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Göğüs ağrısı, nefes alamama ya da bayılma gibi belirtiler yaşıyor ve sebebinden emin değilseniz 112'yi arayın.
Fobi türleri
NHS fobileri iki ana grupta ele alıyor:
- Özgül fobiler: Belirli bir şeyle karşılaşınca ortaya çıkar. Örnekler hayvanlar, uçmak, yükseklik, kapalı alanlar ve kan gibi vücut sıvılarıdır.
- Karmaşık fobiler: Hayata daha fazla etki eder. NHS örnek olarak agorafobiyi ve sosyal kaygıyı veriyor. Bunları agorafobi nedir ve sosyal fobi nedir yazılarında anlattık.
Fobinin belirtileri
NHS'e göre korkulan şey ya da durumla karşılaşınca şunlar görülebilir:
- Şiddetli kaygı ve endişe
- Baş dönmesi ve sersemlik
- Çarpıntı
- Göğüste sıkışma
- Bulantı, kusma ya da ishal
- Titreme
- Bayılma, kontrolü kaybetme ya da ölme korkusu
Bu belirtiler panik atağa benzer. Panik atağı panik atak nedir yazısında anlattık.
Nedenleri neler olabilir?
NHS, fobilerin gelişmesine katkıda bulunabilecek şunları sayıyor:
- Çocuklukta yaşanan korkutucu bir olay
- Aile ya da arkadaşların fobisini görerek öğrenmek
- Panik tepkilerine olumsuz tepki vermek
- Ailede kaygı bozukluğu öyküsü
NHS ayrıca fobilerin kadınlarda daha yaygın olduğunu belirtiyor. Bunlar olası katkı sağlayan etkenlerdir, kesin neden değildir.
Hangi destekler var?
NHS, fobi için şunları sayıyor:
- Konuşma terapileri: Özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT). BDT'de korkunun altındaki düşüncelere ve kaçınma davranışına bakılır. Yöntemi bilişsel davranışçı terapi nedir yazısında anlattık.
- Hipnoterapi: NHS tedavi seçenekleri arasında anıyor.
- İlaçlar: Antidepresanlar, beta blokerler ve sakinleştiriciler hekim kararıyla kullanılabilir. İlaçlar hekim kontrolünde kullanılır.
Kendi başınıza şunları deneyebilirsiniz:
- Nefes egzersizleri yapın.
- Güvendiğiniz biriyle konuşun.
- Benzer deneyimi olanların kendi kendine yardım gruplarına katılmayı düşünün.
- Fobinizi tetikleyen çevrimiçi içeriklerden uzak durun.
- Öğleden sonra saat üçten sonra kafein almayın.
NHS ayrıca, korkulan duruma yönelik özel oturumların olabildiğini örnekliyor; hayvanat bahçelerinde ya da havayolu şirketlerinde düzenlenenler gibi.
Ne zaman destek almalı?
NHS, fobi belirtileri hayatınızı etkilediğinde bir hekime başvurmayı öneriyor. Korkunuz yüzünden işinizi, okulunuzu, seyahatlerinizi ya da sağlık hizmeti almanızı kısıtlıyorsanız bir psikologla konuşmak yardımcı olabilir. Fobiyle çalışan psikologlara kaygı ve panik sayfasından, Ankara'daki psikologlara Ankara psikolog sayfasından ulaşabilirsiniz. Çocuğunuzun korkularında çocuk psikologa ne zaman gidilir yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Korku ile fobi arasındaki fark nedir?
Korku herkesin yaşadığı bir duygudur. NHS fobiyi belirli bir nesne ya da durumdan kaynaklanan bir kaygı durumu olarak tanımlıyor ve hayata etkisine vurgu yapıyor. Günlük hayatınızı kısıtlayan korkular için bir uzmana danışın.
Fobi kendiliğinden geçer mi?
Bunu önceden söylemek mümkün değil. NHS, belirtiler hayatınızı etkilediğinde bir hekime başvurmayı ve konuşma terapilerini öneriyor.
En sık görülen fobiler hangileri?
NHS örnek olarak hayvanları, yüksekliği, uçmayı, kapalı alanları ve kanı sayıyor. Bu listenin tamamı değildir.
Fobi terapisinde ne yapılır?
BDT'de korkunun altındaki düşüncelere ve kaçınma davranışına bakılır. Süreci psikologla birlikte planlarsınız.
Kaynaklar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil durumda 112'yi arayın.
Ankara'da psikolog arıyorsanız
Unvanı belgeyle doğrulanmış psikologlara ilçe ve uzmanlık alanına göre bakın.