Agorafobi nedir? Belirtiler, nedenler ve destek yolları

Agorafobi, kaçmanın zor olabileceği ya da bir şey ters giderse yardım bulunamayacağı düşünülen durumlardan korkmaktır. NHS agorafobiyi bu şekilde tanımlıyor. Kişi kalabalık yerlerden, toplu taşımadan ya da evden uzaklaşmaktan kaçınmaya başlayabilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Göğüs ağrınız varsa ya da bir belirtinin kalp gibi başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığından emin değilseniz 112'yi arayın.

Agorafobinin belirtileri

NHS belirtileri üç grupta anlatıyor.

Bedensel belirtiler: Bu belirtiler korkulan bir durumda ortaya çıkar. Kalp çarpıntısı, hızlı nefes alma, sıcak basması ve terleme, bulantı, göğüs ağrısı, titreme, baş dönmesi ve bayılacakmış gibi olma sayılıyor.

Düşünce belirtileri: Kişi panik atağın utanç yaratacağından, kalbinin duracağından ya da nefes alamayacağından korkabilir. Kaçamayacağını, kontrolü kaybedeceğini ya da başkalarının kendisine bakacağını düşünebilir.

Davranış belirtileri: Panik atağa yol açabilecek durumlardan kaçınılır. NHS örnek olarak kalabalık yerleri, toplu taşımayı ve kuyrukları veriyor. Kişi evden çıkmakta zorlanabilir, yalnızca güvendiği biriyle dışarı çıkabilir ya da evine yakın kalabilir.

NHS'e göre şiddet kişiden kişiye çok değişir. Kimi kişi evden hiç çıkamazken kimi yalnızca kısa mesafelere gidebilir.

Agorafobi ile panik atak ilişkisi

NHS'in belirtiler bölümünde agorafobideki korkunun büyük bölümü panik atak geçirmekle ilgili: atağın utanç yaratması, kalbin durması, nefes alamama. Bu yüzden kişi atağa yol açabilecek yerlerden kaçınmaya başlar ve yaşam alanı daralabilir. Panik atağı ayrıntılı olarak panik atak nedir yazısında anlattık. Agorafobi aynı zamanda fobiler grubunda sayılır; fobileri özgül fobi nedir yazısında bulabilirsiniz.

Kendi başınıza neler deneyebilirsiniz?

NHS, tedavide basamaklı bir yaklaşım öneriyor: önce kendi kendine yardım, sonra rehberli programlar, gerekirse yoğun tedaviler. Kendi kendine yardım için NHS şunları sayıyor:

1. Panik hissettiğinizde kaçma isteğine karşı olduğunuz yerde kalın.
2. Sizi tehdit etmeyen, görebildiğiniz bir nesneye odaklanın.
3. Yavaş ve derin nefes alın. NHS her nefeste üçe kadar saymayı öneriyor.
4. Korkulu düşüncelerinizi sorgulayın ve bunların gerçek olmadığını kendinize hatırlatın.
5. Atağı yenmeye çalışmak yerine kabul etmeye çalışın.

Yaşam tarzı olarak düzenli egzersiz, dengeli beslenme, alkol ve uyuşturucudan uzak durma ve çay, kahve, kola gibi kafeinli içecekleri bırakma da öneriliyor.

Hangi terapi yöntemleri var?

NHS, uzman desteği olarak şunları sayıyor:

• Rehberli kendi kendine yardım: Bir terapistin desteğiyle bilişsel davranışçı terapi (BDT) çalışma kitabı üzerinden ilerlenir.
• Bilişsel davranışçı terapi: NHS'e göre genellikle 12 ile 15 haftalık, saatlik seanslardan oluşur. Bu yöntemi bilişsel davranışçı terapi nedir yazısında anlattık.
• Uygulamalı gevşeme: Kas gevşetme becerileri öğretilir, yine 12 ile 15 seans civarındadır.
• İlaç: Bazı kişilerde hekim ilaç önerebilir. İlaç kararını hekim verir; kendi başınıza başlamayın ya da bırakmayın.

Seans sayısı kişiye ve psikoloğun planına göre değişir. Bu sayılar NHS'in genel aralığıdır.

Ne zaman destek almalı?

NHS, kendi kendine yardım ve yaşam tarzı değişiklikleri belirtileri azaltmıyorsa bir hekime başvurmayı öneriyor. Şu durumlarda bir uzmanla konuşmayı düşünün:

• Evden çıkmak ya da belirli yerlere gitmek zorlaşıyorsa
• İşinizi, okulunuzu ya da ilişkilerinizi sürdüremiyorsanız
• Başkasına bağımlı hale geldiğinizi hissediyorsanız

Ankara'da bir psikolog arıyorsanız Ankara psikolog sayfasında unvanı doğrulanmış psikologları, uzaktaysanız ya da evden çıkmak zorsa online psikolog sayfasını inceleyebilirsiniz. Kaygı alanında çalışan psikologlara kaygı ve panik sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Agorafobi sadece kalabalıktan korkmak mı?

Hayır. NHS'e göre kaçmanın zor olabileceği ya da yardım bulunamayacağı düşünülen her durum bunun içine girebilir. Kalabalık, toplu taşıma, kuyruk ve evden uzaklık bunlardan bazılarıdır.

Agorafobi panik atakla aynı şey mi?

Değil. Panik atak ani başlayan yoğun bir korku halidir. Agorafobi ise bu korkunun yarattığı kaçınmadır. İkisi sık birlikte görülür.

Terapiye gidemiyorsam ne yapabilirim?

Evden çıkmak zorsa online görüşen bir psikologla başlamak mümkün olabilir. NHS ayrıca rehberli kendi kendine yardım programlarını sayıyor.

Agorafobi kendiliğinden geçer mi?

Bunu önceden söylemek mümkün değil. NHS, kendi kendine yardım belirtileri azaltmıyorsa bir hekime başvurmayı öneriyor. Belirtiler uzun sürüyorsa bir uzmana başvurmak iyi olur.

Kaynaklar

• NHS: Agoraphobia (İngilizce)
• NHS: Agoraphobia symptoms (İngilizce)
• NHS: Agoraphobia treatment (İngilizce)