Bağımlılık nedir? Yardım almanın yolları ve yakınlara düşenler

Bağımlılıkta kişi bir maddeyi kullanmayı bırakmakta zorlanır. Bu yazı madde kullanımı için yardım almanın yollarına odaklanıyor. Yardım istemek ilk ve önemli bir adımdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz. Aşırı doz, bilinç kaybı, nöbet ya da ağır yoksunluk belirtileri gibi acil bir durumda 112'yi arayın.

Yardım almak için nereden başlamalı?

NHS, ilk adım olarak bir hekimle konuşmayı öneriyor. Hekim sorunu sizinle konuşur ve sizi uygun hizmetlere yönlendirir. NHS ayrıca yerel uyuşturucu tedavi servislerine doğrudan başvurmanın da mümkün olduğunu söylüyor.

Bu bilgiler NHS'in İngiltere'deki hizmetlerini anlatıyor. Türkiye'de hizmetlerin adı ve işleyişi farklıdır; kime başvuracağınızı bir aile hekimine ya da hastanenin psikiyatri polikliniğine sorarak öğrenebilirsiniz. Psikolog ile psikiyatristin rolleri için psikolog ve psikiyatrist farkı yazısına bakabilirsiniz.

Hangi tedavi seçenekleri var?

NHS, bağımlılıkta şu seçenekleri sayıyor:

• Konuşma terapileri: Örneğin bilişsel davranışçı terapi (BDT). Düşünce ve davranışlar üzerinde çalışılır. Yöntemi bilişsel davranışçı terapi nedir yazısında anlattık.
• İlaçla destek: Bazı bağımlılıklarda ikame ilaçlar kullanılabilir. NHS opiyat bağımlılığında metadon ve buprenorfin gibi ilaçlardan söz ediyor. Bunlar yalnızca hekim kontrolünde kullanılır.
• Yoksunluktan arınma (detoks): Maddeyi bırakırken ortaya çıkan yoksunluk belirtilerini yönetmeye yardım eder. Güvenli biçimde bir sağlık ekibi eşliğinde yapılması gerekir.
• Kendi kendine yardım grupları: NHS Narcotics Anonymous ve SMART Recovery gibi grupları anıyor.
• Zarar azaltma: Hepatit ve HIV gibi hastalıklar için test ve tedavi
• Yatılı rehabilitasyon: Gerektiğinde yoğun, yatarak tedavi

Hangisinin uygun olduğuna sizin durumunuza göre bir uzman karar verir. Kendi başınıza ani bırakmak bazı maddelerde tehlikeli olabilir; önce bir hekimle konuşun.

Yakınlarınız için

Bir yakınınız bağımlılıkla boğuşuyorsa siz de destek isteyebilirsiniz. NHS, kullanıcılara ve ailelerine yönelik yerel destek gruplarının bulunduğunu belirtiyor. Yakınınızın güvenliği tehlikedeyse 112'yi arayın.

Aile içinde şiddet ya da baskı yaşıyorsanız Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın ALO 183 hattı destek veriyor. Aile ve çift ilişkilerinde zorlanıyorsanız aile terapisi nedir yazısına bakabilirsiniz.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Şu durumlarda bir hekime ya da psikologa başvurmayı düşünün:

• Maddeyi ya da davranışı bırakmak zor geliyorsa
• İşiniz, ilişkileriniz ya da sağlığınız etkileniyorsa
• Yoksunluk belirtileri yaşıyorsanız
• Kaygı, depresyon ya da uyku sorunu eşlik ediyorsa; bunlar için depresyon belirtileri ve yaygın anksiyete bozukluğu yazılarına bakabilirsiniz

Bireysel çalışmak istiyorsanız bireysel terapi sayfasındaki psikologlara ya da Ankara psikolog listesine bakabilirsiniz. Madde bağımlılığının tedavisinde hekim görüşü gerekebilir.

Sık sorulan sorular

Bağımlılığı kendi başıma bırakabilir miyim?

Bazı kişiler bunu başarabilir, ama bazı maddelerde ani bırakmak tehlikeli olabilir. Bırakmadan önce bir hekimle konuşmanız önerilir.

Terapi tek başına yeterli mi?

NHS konuşma terapilerini, ilaçla desteği ve diğer seçenekleri birlikte sayıyor. Hangisinin ya da hangilerinin uygun olduğuna bir uzman karar verir.

Kendi kendine yardım grupları işe yarar mı?

NHS, Narcotics Anonymous ve SMART Recovery gibi grupları seçenekler arasında sayıyor. Hangisinin size uygun olduğunu bir hekim ya da psikologla konuşabilirsiniz.

Yakınım yardım istemiyorsa ne yapabilirim?

Onu zorlamadan, sakin biçimde endişelerinizi paylaşabilirsiniz. Siz de destek alabilirsiniz. Güvenlik tehlikesi varsa 112'yi arayın.

Tedavi gizli mi?

Psikologların gizlilik yükümlülüğü terapide gizlilik yazısında anlatılıyor. Hekim ve sağlık kuruluşlarındaki gizliliği başvurduğunuz yerde sorabilirsiniz.

Kaynaklar

• NHS: Drug addiction: getting help (İngilizce)
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: ALO 183