Rehber yazısı
Psikolog, klinik psikolog ve psikolojik danışman farkı
İlanlarda birbirine benzeyen beş unvan görürsünüz. Her birinin hangi eğitimle alındığını, nerede çalıştığını ve unvanı nasıl soracağınızı anlattık.
Güncelleme: · 4 dk okuma
İçindekiler
Psikolog ararken birbirine benzeyen birkaç unvanla karşılaşırsınız: psikolog, klinik psikolog, uzman klinik psikolog, psikoterapist ve psikolojik danışman. Bu unvanlar farklı eğitimlerden gelir ve farklı yetkiler taşır.
Bu yazıda her birini sade bir dille anlattık. Amacımız, karşınızdaki uzmana doğru soruları sorabilmenizdir.
Kısaca unvanlar
| Unvan | Eğitim | Nerede çalışır? |
|---|---|---|
| Psikolog | 4 yıllık psikoloji lisansı | Hastane, kurum, özel ofis, okul ve başka alanlar |
| Klinik psikolog | Psikoloji lisansı ve klinik psikoloji yüksek lisansı | Hastane, klinik, kendi ruhsatlı iş yeri |
| Psikoterapist | Klinik psikoloji uzmanlığı ya da hekimlik, üzerine terapi eğitimi ve süpervizyon | Terapi yapılan her yer |
| Psikolojik danışman | 4 yıllık psikolojik danışmanlık ve rehberlik lisansı | Okul, rehberlik ve araştırma merkezi, danışmanlık merkezleri |
Psikolog
Türk Psikologlar Derneği'ne göre psikolog, YÖK'ün kabul ettiği bir psikoloji lisans programından mezun olan kişidir. Psikolog unvanı lisansla gelir. Yüksek lisans ayrı bir unvan kazandırmaz.
Psikoloji lisansı insan davranışını ve zihinsel süreçleri geniş bir çerçevede ele alır. Bu eğitim, terapi yapmak için tek başına yeterli sayılmaz. Terapi yapan psikologlar genellikle lisans sonrasında ayrı eğitimler alır.
Klinik psikolog
Klinik psikolog, psikoloji lisansının ardından klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora yapmış kişidir. 2014 tarihli görev tanımları yönetmeliği klinik psikoloğu bir sağlık meslek mensubu olarak tanımlar. Psikolog ise aynı yönetmelikte sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensupları arasında yer alır.
Yönetmelikteki görev tanımına göre klinik psikolog, tanı konulabilen ruhsal hastalıklarda uzman hekimin tanısı ve yönlendirmesine bağlı olarak terapi ve psikolojik destek verir. Eğitimini aldığı psikolojik testleri de uygular ve yorumlar.
2025'te çıkan bir yönetmelikle klinik psikologlar kendi iş yerlerini Sağlık Bakanlığı ruhsatıyla açabilir hale geldi. Aynı yönetmeliğin hekim tanısı şartına Türk Psikologlar Derneği dava açtı. Ayrıntıları psikolog ve psikiyatrist farkı yazısında anlattık.
Uzman klinik psikolog
Uygulamada "uzman klinik psikolog" ifadesi de sık kullanılır. Genellikle klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış kişileri anlatmak için kullanılır.
Unvanın adından çok arkasındaki eğitime bakın. Karşınızdaki kişiye hangi yüksek lisansı, hangi üniversitede ve hangi yıl bitirdiğini sormak size daha çok bilgi verir.
Uzman psikolog
"Uzman psikolog" ifadesi de sık görülür. Genellikle psikolojinin bir alanında, örneğin gelişim ya da sosyal psikolojide, yüksek lisans yapmış kişiler için kullanılır. Türk Psikologlar Derneği'ne göre yüksek lisans ayrı bir "psikolog" unvanı kazandırmaz, çünkü psikolog unvanı lisansla gelir.
Bu yüzden "uzman psikolog" yazan birine yüksek lisansının hangi alanda olduğunu sorun. Klinik psikoloji dışındaki bir alandaki yüksek lisans, terapi eğitimi anlamına gelmez.
Psikoterapist
Psikoterapist, terapi yapmak üzere ayrıca eğitim almış kişidir. Türk Psikologlar Derneği bu unvanı iki grup için tanımlıyor: klinik psikoloji alanında uzmanlığı olanlar ile terapi eğitimi ve süpervizyonunu tamamlamış hekimler.
Psikoterapist unvanını kullanan birine şunu sorabilirsiniz: "Hangi terapi yönteminde, hangi kurumda eğitim ve süpervizyon aldınız?"
Psikolojik danışman
Psikolojik danışman, üniversitelerin eğitim fakültelerindeki psikolojik danışmanlık ve rehberlik (PDR) bölümünden mezun olan kişidir. Bu da 4 yıllık bir lisans eğitimidir.
PDR eğitimi psikolojinin temel konularını eğitim bilimleriyle birleştirir. Gelişim, önleyici çalışmalar ve rehberlik ön plandadır. Psikolojik danışmanlar çoğunlukla okullarda, rehberlik ve araştırma merkezlerinde ve danışmanlık merkezlerinde çalışır.
Çocuğunuzun okulundaki rehber öğretmen de genellikle bir psikolojik danışmandır. Okulla ilgili konularda ilk konuşulacak kişilerden biridir. Ayrıntıları çocuğumu ne zaman psikoloğa götürmeliyim yazısında bulabilirsiniz.
Hangisine gitmeliyim?
Unvan tek başına karar vermeye yetmez, ama genel bir yol haritası çizer:
| Durum | Genellikle bakılacak uzman |
|---|---|
| Okulla, derslerle ya da okul uyumuyla ilgili konular | Okuldaki psikolojik danışman (rehber öğretmen) |
| İş, ilişki, yas gibi yaşam zorlukları | Terapi eğitimi almış psikolog ya da klinik psikolog |
| Kaygı, depresyon gibi tanı konulabilecek sorunlar | Hekim değerlendirmesi ve klinik psikolog; ilaç gerekirse psikiyatrist |
| Kendinize zarar verme düşüncesi | 112 ya da en yakın acil servis |
Türkiye'de klinik psikologların tanı konulabilen ruhsal hastalıklarda hekim yönlendirmesiyle çalışması öngörülüyor. Randevu öncesinde bunu psikoloğa sorun.
Unvanı nasıl sorarsınız?
Unvan sormak kaba değildir. Terapiye başlamadan önce bilmeniz gereken bir bilgidir. Şu soruları kullanabilirsiniz:
- Lisansınızı hangi bölümden ve hangi üniversiteden aldınız?
- Yüksek lisans ya da doktora yaptınız mı? Hangi alanda?
- Terapi yöntemi eğitimlerinizi nerede aldınız? Süpervizyon aldınız mı?
- Sağlık Bakanlığı ruhsatınız var mı?
İyi bir uzman bu soruları rahatça yanıtlar. Belgelerini göstermekten kaçınmaz.
Rehberimizde unvanlar nasıl gösteriliyor?
Rehberimizde her psikoloğun unvanını, diploma ya da sertifikasına bakarak kontrol ediyoruz. Kontrol edilmiş unvanların yanında bir doğrulama işareti görürsünüz. Neyi, nasıl kontrol ettiğimizi doğrulama süreci sayfasında anlattık.
Sık sorulan sorular
Psikolojik danışman ile psikolog aynı mı?
Hayır. Psikolog psikoloji bölümünden, psikolojik danışman eğitim fakültesindeki PDR bölümünden mezun olur. Eğitimleri ve çalıştıkları yerler farklıdır.
Klinik psikolog olmak için ne gerekir?
Psikoloji lisansının ardından klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora yapmak gerekir.
Her psikolog terapi yapabilir mi?
Terapi için lisans eğitimi genellikle yetmez. Ayrı bir terapi eğitimi ve süpervizyon gerekir. Karşınızdaki uzmana bu eğitimleri sorun.
Son olarak
Unvanın adına değil, arkasındaki eğitime bakın. Soru sormaktan çekinmeyin. Unvanı belgeyle kontrol edilmiş Ankara'daki psikologları Ankara psikolog rehberinde bulabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil durumda 112'yi arayın.
Ankara'da psikolog arıyorsanız
Unvanı belgeyle doğrulanmış psikologlara ilçe ve uzmanlık alanına göre bakın.